EDE – Atúnyẹ̀wò Àwọn Àpọ́là Nínú Gbolóhùn Èdè Yorùbá: Àpọ́là Orúkọ Àti Àpọ́là Iṣé ASA – Àṣà Àti Súyọ̀ Nínú Àwọn Ewì Atóhùn LITIRẸSO – Kíkà Ìwé lítirẹ́sò Àpìlẹ̀kẹ́ Tí Yorùbá

Ẹ káàbọ̀ sí kíláàsì!

Ọmọ mi, mo ki ẹ o! Báwo ni ilé ṣe wà? Ṣe o ti ṣetan fún ẹ̀kọ́ tuntun wa lónìí? Lónìí, a máa ṣàtúnyẹ̀wò àwọn àpọ́là nínú gbolóhùn Èdè Yorùbá, pẹ̀lú ìfọ̀kànsìn sí àpọ́là orúkọ àti àpọ́là iṣé.

Ní Èdè Yorùbá, gbolóhùn jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tó ń sọ ìtàn kan. Nínú gbolóhùn, a ní àpọ́là, ìtẹ́lẹ̀ tí kó àwọn ẹ̀ka gbolóhùn jọ. Àpọ́là orúkọ àti àpọ́là iṣé ni a kà sí pàtàkì jùlọ.

EDE – Atúnyẹ̀wò Àwọn Àpọ́là Nínú Gbolóhùn Èdè Yorùbá: Àpọ́là Orúkọ Àti Àpọ́là Iṣé

ASA – Àṣà Àti Súyọ̀ Nínú Àwọn Ewì Atóhùn

LITIRẸSO – Kíkà Ìwé lítirẹ́sò Àpìlẹ̀kẹ́ Tí Yorùbá

EDE – Atúnyẹ̀wò Àwọn Àpọ́là Nínú Gbolóhùn Èdè Yorùbá: Àpọ́là Orúkọ àti Àpọ́là Ìṣé

Àpọ́là Orúkọ: Ẹ̀ka gbolóhùn tí ń tọ́ka sí ẹni tàbí ohun tí a ń sọ̀rọ̀ nípa. Ó lè jẹ́ orúkọ ènìyàn, eré, ilé, tàbí ohun.

 

 

Àpọ́là Ìṣé: Ẹ̀ka tí ń sọ ohun tí ẹni tàbí ohun náà ń ṣe. Ó máa ń jẹ́ fi’ṣe hàn: bí ẹni ṣe sùn, jẹun, rìn, kó, bbl.

Àpẹẹrẹ Gbolóhùn:

Tàíwò ń jẹun.

Àpọ́là Orúkọ: Tàíwò

Àpọ́là Ìṣé: ń jẹun

Ìyá mi ń lọ sí ọjà.

Àpọ́là Orúkọ: Ìyá mi

Àpọ́là Ìṣé: ń lọ sí ọjà

Gbogbo ọmọde Yorùbá gbọ́dọ̀ mọ bí a ṣe ń fọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn àpọ́là yìí láti dá gbolóhùn tí kún fún ìtumọ̀ àti tó yé kedere.

ASA – Àṣà àti Ṣúyọ̀ Nínú Àwọn Ewì Atóhùn

Lára àwọn àṣà Yorùbá tó ní àkópọ̀ àtinúdá àti ẹ̀sìn ni ewì atóhùn. Ewì yìí jẹ́ apá pataki tó ń kó àṣà àti ìmúlò wa jọ, wọ́n sì ní ṣúyọ̀, ìtàn, òwe, àbùkù, àti ọgbọ́n nínú wọn.

Àṣà nínú ewì atóhùn:

Ṣíṣe ẹ̀kọ́ pẹ̀lú orin.

Fi òfin, ìmúlò, àtẹ́yìnwá Yorùbá hàn.

Ṣúyọ̀ nínú ewì atóhùn:

Kíkà ewì tí ó ní àfihàn ìyà, ẹ̀tọ́, ìbá, àti ìjọba.

Fifi iròyìn àti ìrònú sọ̀rọ̀ ní ojú ewì.

Àpẹẹrẹ:

gbìyànjú láì mọ ọgbọ́n,

Ọgbọ́n l’ọṣó ọmọ Yorùbá,

Kí ọmọ kékeré mọ ibi tí ń rọ,

Kó má bà á lọ́jọ́ iwájú.

Nínú ewì yìí, a rí àṣà àtimọ̀, a sì tún rí ṣúyọ̀ àkọ́rọ̀ tí ń kọ́ ọmọ ní ọgbọ́n àti ìmúlò.

LITIRẸSO – Kíkà Ìwé Lítirẹ́sò Àpìlẹ̀kẹ́ Tí Yorùbá

Ní apá yìí, a máa kẹ́kọ̀ọ́ ìwé lítirẹ́sò àpìlẹ̀kẹ́ tí Yorùbá, tí ó jẹ́ ìwé tó kọ̀wé lórí àṣà, ayé ènìyàn àti ìrírí wọn.

Ìwé lítirẹ́sò àpìlẹ̀kẹ́ jẹ́ irú ìtàn àlàyé tó dá lórí ìrìnàjò, ìrìnàlà, tàbí ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣẹlẹ̀ gidi. Kí a lè lóye ìwé béẹ̀ dáadáa, a gbọ́dọ̀ mọ:

Àkóónú rẹ̀: Kí ni ìtàn náà sọ?

Àkókò àti ibi tí ìtàn ṣẹlẹ̀.

Àwọn àfihàn àwọn kàrákàtà.

Ìtàn àkọ́kọ́ àti ìdí tó fi wúlò.

 

 

Àpẹẹrẹ ìwé lítirẹ́sò: Ajani Ọmọ Tí Kó Ẹ̀kọ́ Látọ́runwa – nínú rẹ̀, a kà bí Ajani ṣe gbìyànjú láti kọ́ ẹ̀kọ́ tó ṣàǹfààní fún ara rẹ̀ àti ilú rẹ̀. Ìtàn náà kún fún ìmọ̀ àti àbá, a sì lè fi wé ayé gidi.

Ìparí

  • Àpọ́là orúkọ jẹ́ ẹni tàbí ohun tí a ń sọ̀rọ̀ nípa.
  • Àpọ́là iṣé jẹ́ ohun tí ẹni tàbí ohun náà ń ṣe.
  • Ewì atóhùn ni àṣà àti ṣúyọ̀ wa ti wọ̀pọ̀.
  • Ìwé lítirẹ́sò àpìlẹ̀kẹ́ kó ìtàn ayé gidi jọ, kó sì fi ẹ̀kọ́ hàn.

Ìdánwò Kékèké

  1. Kọ gbolóhùn méjì tí yóò ní àpọ́là orúkọ àti àpọ́là iṣé.
  2. Ṣàlàyé ṣúyọ̀ nínú ewì atóhùn pẹ̀lú àpẹẹrẹ.
  3. Kí ni ìwé lítirẹ́sò àpìlẹ̀kẹ́? Sọ ìdí tí a fi máa kà á.
  4. Dá orúkọ ìwé lítirẹ́sò Yorùbá tí o mọ̀, sọ èyí tí ìtàn rẹ̀ dá lórí ìrìnàjò.

Mo fé kí o mọ pé o wà lórí ọ̀nà rere, ọmọ mi. Kó má ṣe yà ẹ lẹ́nu, gbogbo ẹ̀kọ́ yìí ni Afrilearn ti pèsè kí ẹ̀kọ́ rọrùn fún ẹ. Mura sí i, ẹ̀kọ́ mi tó tẹ̀síwájú ń bọ̀ – ẹ̀kọ́ dùn bíi dúndún tó wà lórí ìná!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *